|
"Dder d amaziγ neγ kkefruri !"
Amsawal d Lh’usayen AZERGI yuran ungal "Aγrum n Ihaqqaren"
Tadiwennit iga Muh’a Muxlis
Ungal-nnek "Aγrum n Ihaqqaren", maγef t- tarud ? Tudert n wawal midd anada n wawal ?
Ungal aruγ-t γef tudert n wawal (tutlayt) ittleqqafen iman ddaw wallen-nneγ. Ku ass d-yulin tumum ugar. Aruγ-t awed γef unada n wawal aneγ-ittyakren seg imawen. Da sawaleγ γef medden aneγ-igedlen ad nsiwel, nuru s wawal-nneγ, sslemden-aγ ad nuru nγer γas s wawal itturu ufus n uretbiy akucam. Tutlayt-nneγ kerfen-tt, tcen-as udem. Arraw-nnes berran degs. Tutlayt-ddeγ as aruγ af ad asen-iniγ i yicenga n yidles amaziγ n mas tutlayt ur h’milen tsul tedder g wulawen n tarwa-nnes, tger degsen igiman. Ar ttemγur ku ass. Is ad nesduferru tirsal n ikerkas-nnsen ikuyasen, nezzwiγ udem i tmurt-nneγ ger tmura. Ungal-inew iga awed taγuyyit i Yimaziγen ad urun s wawal-nnsen, sxitren-t. Tamaziγt ur idd γas iles ayed tga. Tga tamust, idles, amezruy d wuddur-nneγ.
Mayed yaγen as’ad’ (héros) n wungal-nnek ?
As’ad’ n wungal-inew iga aneγmas irezzun γef tidet. Tamacahut-nnes tezmer ad teg tin wahli g yineγmasen g umad’al. Netta irul seg temdint g izdeγ acku taγellist taserdasit [1] ar t-ttnada iddeγ yaru yan umagrad γef waddad asertan g tmurt. Iggwed ad t-tneγ tγellist, neγ t-kerfen
Inabad’en g ubniq ard ikkefruri. Ayennaγ n trula-nnes tennula-d yat tnekra n imesdurar. As’ad’ idda γer adrar ad irzu γef umentil n tnekra n imezdaγ af ad γifsen yuru kra n imagraden.
G udrar, yannay s wallen-nnes iserdasen ar neqqan medden. Yannay tudert n imezdaγ mi ttyaker tlelli s yisem n usγan [2]. Iz’ra tunant d-iggzen γef iγfawen n medden, taker-asen akal, iles d wuddur. Ku tikkelt g ira ad yuru γef uyenna yannay, da t-ittamez’ yan usbertu, ikref-as iles d ufus. Da ittinniy iγef-nnes g ubniq, iggwed ad yuru, ittec-t ugari... Zrin wussan, yuγul d ismex n usbertu-nnaγ t-irwin.
Matta watt’an yaγen udmawen n wungal-nnek ?
Udmawen n wungal yaγ-ten watt’an seg uzarug n tmurt. Ittyasey-asen wakal d wawal, gen igujilen d imatrawen γef wakal n imarawen-nnsen. Kan idammen-nnsen γef tlelli uγulen d isemxan. Ttunbadên s yisem n Rebbi d Nnbi. Aγerbaz [3] issared inelliten i tarwa. Udmawen n wungal-inew da ttleqqafen iman ... Tafat texsi g wulawen-nnsen. Maka ur idd kullu-ten. G wungal, da sawaleγ awed γef iterrasen ittnaγen mgal n tallest, yusin imrigen d zrin imarawen-nnsen af ad slellin adrar amaziγ, snekren-d imezdaγ seg unuddem-nnsen.
Iterrasen-a ayed igan asirem n ugdud amaziγ.
Is tγiy twargit ad teg abrid s tlelli ammas n wungal-nnek ?
Ya, tezmer twargit ad teg abrid s tlelli, maka ilaq wenna tt-ittwaragen ad d-inker, yiri ad yuγul d ilelli. Tilelli, g tizwiri, tga γas tikti, neγ tawargit g wallaγ n medden. S twuri, zemren ad tt-nn-awd’en. Tilelli tga amm yired ttezz’ud g wakal, igem ig aseklu. Izegziw i wabda.
Mayed msen Ihaqqaren g wungal-nnek ?
"Ihaqqaren” g wungal-inew gan-ten icenga n tudert. Da sawaleγ γef medden itcan timuwwa i yimezdaγ s yisem n ddin d taârabt, kerfen tiwetmin g tadderwin, gedlen-asent ufuγ, tawuri, afrah’ d tlelli. Wi ayed ur yudjin tamazirt ad tbuγlu, teddu γer dat amm akw timura.
Matta tutlayt γef ibedda wungal-nnek ?
Ungal issersel γef tantala “Tamaziγt” sawalen imezdaγ n Imteγren. Maka, agensu n wungal, da nn akw ttafad tamaziγt n yal tamazirt. Da zerriγ seg tmaziγt-nneγ s trifiyt, seg teqbayliyt s tsusiyt...
Da ttnadaγ iwaliwen akw ccarent tantalayin-ddeγ. Izmer ku yiwen ad diges yaf iman-nnes. Xedmeγ awed wahli s tmaziγt tatrart d umawal n Dda Lmulud Mâemmri ad t-irh’em Bab n igenwan. Ig ur ufiγ awal g tmaziγt-nneγ, da ttnadaγ g imawalen n tantalayin yad’nin. Ur γiyeγ ad mezleγ iwaliwen, acku ur idd tawuri-new ayennaγ. Ilaq tawuri-ddeγ ad tt-nadj i madden-nnes. Aya n twuri n yinig γef iwaliwen g imawalen d tantalayin yad’nin da tessuh’al, acku da ttetta wahli n wakud.
Amaru da ixeddem γef tutlayt ittu tamacahut-nnes d medden γef itturu.
Is isul wudem n tudert da ittendu ?
Ass g ibedda, ad tesmur tudert. Ihi, yuf is iqqima da ittendu.
Mantur neqqar tikkelt yad’en ka n twirga-nnek ?
Da xeddmeγ γef yan wungal yad’en d-itteffγen awilan n useggwas-a (mek llan yidrimen). Azwel-nnes Igujilen n wawal. Da awed xeddmeγ γef yat tadla n tallasin s tmaziγt.
Awal aneggaru !
Dder d Amaziγ neγ kkefruri !
Amawal n umagrad agi
[1] s tefr’ansist de "la sécurité militaire"
[2] ddin
[3] likul
[Fk-d tikti(m/k) ghef umagrad-a]
|